ekoEnergia: ogrzewanie, wentylacja pomieszczeń, mądre budowanie, energia solarna, ekologia

Przedmiotem szczególnej troski autorów ustawy o wspieraniu inwestycji termomodernizacyjnej [1], nazywanej dalej „ustawą termomodernizacyjną” lub wprost „ustawą”, były uwarunkowania ekonomiczne. Dbano o to, aby zalecenia ustawowe, prowadzące do intensyfikacji działań na rzecz zmniejszenia zużycia energii w mieszkalnictwie, były wspierane przez siły rynkowe, i w możliwie małym stopniu obciążały budżet państwa. Ustawa, prócz bezpośrednich skutków rzeczowych, miała również kształtować nowy stosunek do problematyki ekonomicznej. Znaczną więc uwagę poświęcono zadaniu stosowania wskaŹników efektywności ekonomicznej przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

Realia życia gospodarczego i społecznego, zmusiły do zmiany pierwotnej postaci ustawy na bardziej spolegliwą, prowadząc do pozyskania większego zainteresowania społecznego i uruchomienia szerszego rynku poszanowania energii [2]. Teraz nadszedł czas analizy; oceny stopnia realizacji pierwotnych marzeń i oczekiwań pomysłodawców ustawy, szacując korzyści i obciążenia dla wszystkich zainteresowanych stron, lecz przede wszystkim dla inwestorów oraz państwa jako całości.

Podstawowym celem ustawy termomodernizacyjnej było zmniejszenie kosztów inwestycji termomodernizacyjnych ponoszonych przez osoby fizyczne, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe. Mechanizm premii termomodernizacyjnej powoduje, że koszt inwestycji może być obniżony dla inwestora o (maksymalnie) 20%; premia termomodernizacyjna stanowi bowiem 25% kwoty kredytu, przy minimalnym udziale własnym 20% kosztów inwestycji.

• w licznych przypadkach udział kredytu jest mniejszy niż maksymalnie dopuszczalny, co oznacza oczywiście mniejszą premię termomodernizacyjną,
• aby otrzymać rzeczony kredyt temomodernizacyjny trzeba ponieść koszt spełnienia określonych wymogów formalnych, z których podstawowy to dostarczenie opracowania audytorskiego,
• korzystanie z kredytu oznacza dodatkowe obciążenia finansowe; oprocentowania kredytu, (aktualnie około 15%/rok), oraz prowizji – zazwyczaj 3% kwoty zobowiązania kredytowego.

• koszt inwestycji 10 000 zł,
• minimalny udział własny 20% tj. 2000 zł.
• oprocentowanie kredytu 12%/rok,
• prowizja w wysokości 3% kredytu,
• spłata kredytu w ciągu jednego roku w ratach miesięcznych, przy stałych ratach kapitałowych i zmiennych odsetkowych.
• Koszt wykonania audytu 1200 zł.

• Suma spłaconego kredytu wraz z odsetkami 8520 zł.
• Prowizja 240 zł.
• Wkład własny 2000 zł.
• Premia termomodernizacyjna 2000 zł.
• Korzyśc inwestora 40 zł.

Przypadek ten można przeanalizować bardziej szczegółowo zmieniając poszczególne parametry inwestycyjne: wysokość udziału własnego, oprocentowanie kredytu czy wysokość nakładów inwestycyjnych. Szczegółowe wyniki obliczeń zestawiono w tabl. 1. Aktualne oprocentowanie kredytów jest wyższe niż przyjęto we wstępnych rachunkach; wynosi 15,12%/rok dla kredytów jednorocznych, i 15,90%/rok - w przypadku kredytów 36 miesięcznych - dane dotyczą 20 największych banków w Polsce (Rzeczpospolita z dnia 10.02.2006). Wydłużenie czasu spłaty kredytu, stosowanie równych rat spłaty kredytu, wyższe kosztu audytu – wszystko to powoduje dalsze pogorszenie się efektywności ekonomicznej wykorzystania ustawowego wsparcia finansowego (zmniejszenie korzyści inwestora) w stosunku do wartości podanych w tabl.1.

Uderza bardzo niski poziom korzyści inwestora w przypadku inwestycji rzędu 10 tyś. zł, są one bliskie zeru, niekiedy - wartości ujemne. Dla pierwszego wariantu inwestycyjnego (tabl. 1) wydatki inwestora, w przypadku wsparcia się premią termomodernizacyjną, wynoszą: 2000 zł + 8520 zł + 240 zł + 1200 zł - 2000 zł = 9960 zł, co daje mu korzyść 40 zł (0,4% kosztów inwestycyjnych) w porównaniu do samodzielnego finansowania inwestycji. Nie korzystając z pomocy ustawy nie traci on jednak czasu na formalne czynności w banku oraz poszukiwanie godnego zaufania audytora energetycznego.

Efektywność wsparcia premią termomodernizacyjną rośnie wraz wielkością inwestycji realizowanej na pojedynczym obiekcie. W przypadku inwestycji o 10-krotnie większym wolumenie (100 tys. zł) korzyść inwestora jest rzędu 10% kosztów inwestycji.

W przypadku zwiększonego udziału własnego poziom korzyści inwestora jest jednak niższy. Nawet dla dużej inwestycji (100 tyś. zł), przy zaciągnięciu jednorocznego kredytu, tak interpretowana korzyść inwestora spada do poziomu 4,32%/rok, gdy udział własny jest rzędu 60%. Taki poziom korzyści od posiadanych kapitałów jest osiągalny w przypadku depozytów bankowych czy zakupu bezpiecznych obligacji skarbu państwa.

W przypadku inwestycji rzędu 10 tyś. zł dodatkową korzyścią inwestora może być jedynie fakt możliwości jej zrealizowania przy braku środków własnych, i finansowania przedsięwzięcia w oparciu o pomoc kredytową banku. Ale i w takim przypadku „braku środków własnych” trzeba posiadać 3 440 zł. W rzeczywistości cała ta procedura oznacza zgromadzenie potrzebnych 6 560 zł za cenę 7 960 zł, co daje efektywne oprocentowanie tych środków na poziomie 21,3%/rok. Nie jest to więc najtańsze Źródło kapitału, gdyż aktualnie typowa pożyczka gotówkowa zaciągnięta na jeden rok jest obciążona efektywnym oprocentowaniem rzędu 20%/rok (z uwzględnieniem prowizji bankowej).

Rzeczywiste oddziaływanie ustawy ogranicza się więc aktualnie jedynie do dużych przedsięwzięć inwestycyjnych, zazwyczaj realizowanych przez większe jednostki organizacyjne, głównie spółdzielnie mieszkaniowe. Dla prywatnego inwestora ustawa termomodernizacyjna, w obecnym kształcie, nie ma praktycznie znaczenia.

Realizacja inwestycji termomodernizacyjnej powoduje określone skutki ekonomiczne zarówno dłuższym jak i krótszym horyzoncie czasowym, nie tylko dla inwestora lecz także dla pozostałych stron, powiązanych w cyklu inwestycyjnym, w tym państwa i społeczeństwa jako całości. Aczkolwiek oszacowanie wszystkich skutków finansowych ustawy jest trudne, nie mniej pewne wstępne oceny są możliwe. Dotyczy to nie tylko inwestora, co zostało omówione powyżej, lecz również przedsiębiorstwa budowlanego wykonującego inwestycję, bank finansujący oraz audytora energetycznego. Najbardziej istotną stroną jest tu jednak budżet państwa, finansujący Fundusz Termomodernizacyjny. Inwestor, organizując przedsięwzięcie termomodernizacyjne, uruchamia szereg działań materialnych, i związany z tym obieg środków pieniężnych; spłata kredytu, opłata audytora, koszt materiałów i robocizny, oraz wynikające stąd płatności podatków bezpośrednich i pośrednich.

• Kwota zlecenia na prace termomodernizacyjne jest w połowie opodatkowana 7% stawką podatku od towarów i usług (VAT), w drugiej połowie – 22%.
• Opracowania audytorskie są obciążone 22% podatkiem VAT.
• Zgodnie z ustawą o podatku od osób prawnych (art. 8 ust. 2a) [3] w sposób uproszczony oszacowywano dochód stanowiący podstawę wyliczenia podatku dochodowego osób prawnych jako określoną cześć przychodu; w przypadku działalności budowlanej w wysokości 10%, 80% w przypadku rzeczoznawstwa (audytora), i 20% - dla pozostałych Źródeł przychodów.
• Wysokość podatku dochodowego osób prawnych (CIT) przyjęto w wysokości 27% dochodu.
• Koszty wynagrodzeń obciążają bank i firmę audytorską w wysokości 40% ich przychodów.
• W przypadku przedsiębiorstwa budowlanego koszty wynagrodzeń stanowią równowartość 80% przychodów części kwoty zlecenia obciążonej podatkiem VAT w wysokości 22%.
• Wynagrodzenie bezpośrednie brutto stanowi 2/3 kwoty wynagrodzeń obciążających przedsiębiorstwo, resztę stanowią takie wydatki jak; ZUS, ubezpieczenie emerytalne, rentowe itp., przekazywane bezpośrednio przez księgowość przedsiębiorstwa.
• Podatki od osób fizycznych (PIT) szacowano na poziomie 15% wynagrodzenia brutto.

Wyniki obliczeń obciążeń podatkowych podano w tabl. 2. dla wszystkich wcześniej prezentowanych wariantów inwestycji termomodernizacyjnych. Podano tam również oszacowania wpływów państwa z kwot podatków bezpośrednich i pośrednich, w relacji do wypłacanych premii ustawowych.

Ze względu na fakt znacznego uproszczenia modelu przepływów pieniężnych trudno jest w sposób odpowiedzialny interpretować wszystkie korzyści i straty każdej ze stron. Jest jednak jasnym, że w wyniku uruchomienia inwestycji termomodernizacyjnej zostaje wyindukowany potężny strumień podatków i należności publiczno - prawnych, które z nawiązką równoważą kwoty wydatkowane z budżetu państwa w formie premii termomodernizacyjnych.
Nadwyżka środków, które powracają do budżetu państwa w stosunku do kwot premii wynosi od 90% do 227% kwot tych premii. Gdyby doprowadzić jedynie do zrównoważenia wydatków i przychodów, to można by bezpiecznie podwyższyć udział premii termomodernizacyjnej do poziomu ponad 48% lub nawet wyższego. Uderzającym jest tutaj, acz oczywistym, fakt, że w szczególnie wysokie korzyści odnosi państwo w przypadku wyższego poziomu udziału własnego inwestora. Ponieważ ustawa wymaga wyższego udziału własnego inwestora w przypadku przedsięwzięć mniej efektywnych, to widać wyraŹnie, że państwo uzyskuje tym większe korzyści z tytułu należności publiczno – prawnych im mniej efektywna jest dana inwestycja modernizacyjna.

Nawet, gdy nie uwzględni się strumieni takich niepodatkowych należności obciążających płace, jak ZUS, fundusze emerytalne itp., to i tak można bezpiecznie podnieść średni udział premii termomodernizacyjnej powyżej 31% kwoty kredytu. Oznacza to bowiem nic więcej jak tylko zrównoważenie kwot wpływów i wydatków państwa związanych w sposób jawny z realizacją postanowień ustawy; wpływów podatkowych wynikających z uruchomienia przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, i wypłaconej premii. W dodatku, moment wypłaty premii następuje, w zasadzie, po opłaceniu należności podatkowych.

Z oglądu tabl. 2 wynika, że na realizacji postanowień ustawy termomodernizacyjnej zyskują wszyscy: budżet państwa w wyniku nadwyżki wpływów podatkowych nad kosztami premii, wykonawcy inwestycji, bank finansujący, audytor energetyczny oraz inwestor. Istne perpetuum mobile (I rodzaju).

Taka optymistyczna ocena wynika z różnego rozumienia pojęcia korzyści w odniesieniu do każdej ze stron. Cała ta machina jest bowiem finansowana przez środki inwestora. Zysk inwestora, w rozumieniu ustawy termomodernizacyjnej, i danych zawartych w tabl. 2, polega na tym, że nie pokrywa on pełnych kosztów inwestycyjnych.

W dotychczasowych rozważaniach nie brano jednak pod uwagę tego czy inwestycja termomodernizacyjna generuje dla inwestora korzyść, w wyniku obniżenia kosztów użytkowania energii, w stopniu pozwalającym na odzyskanie (w rozsądnym czasie) środków przez niego wydatkowanych. W pierwotnej wersji ustawy było to kontrolowane przez wymóg dodatniej wartości bieżącej netto (NPV) przedsięwzięcia. W obecnej wersji ustawy ocena efektywności inwestycji została ograniczona jedynie do sprawdzenia czy istnieje możliwość spłaty zaciągniętego kredytu z oszczędności. Uznano, że okres 10 lat spłaty kredytu z oszczędności na kosztach użytkowania energii jest zaakceptowalny.

Zgodnie z rozporządzeniem do ustawy [3] przyjęto, że najprostszym sposobem sprawdzenia tego wymogu jest wyliczenie wartości stałej płatności miesięcznej A (annuity) pozwalającej na spłatę kredytu S w okresie 10 lat (120 miesięcy).

Komentarze (0) >>

Write comment

Imię

Tytuł komentarza

Komentarz

Wyślij komentarz