Rozwój technologii GPC jest hamowany przez czynniki wynikające z jej specyfiki.

Mają one charakter psychologiczny, informacyjny, edukacyjny, instytucjonalny, polityczny i ekonomiczny. Najważniejsze z nich:

Bariera psychologiczna

Wśród potencjalnych inwestorów, jak i wśród osób odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji inwestycyjnych, istnieje obawa przed wyborem instalacji GPC. Ciągle są one postrzegane jako nowinka techniczna możliwa do stosowania jedynie w krajach bogatych. Istnieje również obawa o zapewnienie właściwego serwisu i bezawaryjne funkcjonowanie instalacji. W konsekwencji wybiera się klasyczne rozwiązania oparte na paliwach kopalnych lub biomasie, których instalacja jest znacznie tańsza i obarczona mniejszym ryzykiem nie osiągnięcia zadowalającego efektu grzewczego i ekonomicznego.

Sytuacja taka wynika z braku informacji i często złego odbioru technologii pomp ciepła wśród potencjalnie zainteresowanych, spowodowanego szybkim i chaotycznym wzrostem rynku, który przyciąga wielu niekompetentnych sprzedawców i instalatorów. Psuje to rynek i zniechęca potencjalnych klientów. Takie sytuacje pojawiały się w wielu krajach nawet w momencie podejmowania ambitnych programów w zakresie oszczędności energii. Jeśli technologia GPC ma się w Polsce rozwijać, należy zrobić wszystko, aby nie dopuścić do szerokiego upowszechnienia się złego przekonania o niej. W chwili obecnej, śledząc wypowiedzi na stronach dyskusyjnych w Internecie, widać, że w wielu przypadkach użytkownicy są zawiedzeni, choć są też opinie bardzo pozytywne.

Bariera informacyjna

Sposób przekazu informacji o technologii pomp ciepła i możliwościach wykorzystania ciepła geotermalnego decyduje w dużym stopniu o społecznym odbiorze instalacji GPC. Dostępne informacje są rozproszone, a te, które można uzyskać w Internecie mają głownie charakter reklamowy. Potencjalny inwestor napotyka na masę często sprzecznych informacji i w konsekwencji trudno mu podjąć właściwą decyzję. Generalnie brakuje dobrze opracowanej, podanej w przystępnej formie, fachowej i obiektywnej informacji dotyczącej:

możliwości i warunków pozyskiwania geotermii niskiej entalpii,
zasad działania i typów pomp ciepła,
rzeczywistych efektów grzewczych i finansowych uzyskanych w wyniku zastosowania instalacji GPC, porównania tych efektów z innymi alternatywnymi Źródłami energii, w tym z innymi OZE,
postępu technologicznego w dziedzinie wykorzystania geotermii niskiej entalpii,
rozwoju technologii GPC w innych krajach,
wymagań formalnych związanych z realizacją różnych typów instalacji GPC,
warunków zewnętrznego finansowania inwestycji i ulg finansowych,
ofert handlowej w zakresie pomp ciepła,
wyspecjalizowanych firm projektowych i wykonawczych instalacji GPC.

Idealną sytuacją byłoby, gdyby powstało w naszym kraju centrum informacyjne dotyczące geotermii niskiej entalpii i systemów GPC na wzór GeoHeat Center w USA, czy chociażby stowarzyszeń pomp ciepła istniejących w niektórych krajach europejskich.

Bariera edukacyjna

Brak jest programów edukacyjno-szkoleniowych o zasięgu krajowym dotyczących geotermii niskiej entalpii i systemów GPC adresowanych do inżynierów, projektantów, architektów, przedstawicieli sektora energetycznego, bankowości i decydentów. Systemy grzewcze oparte na pompach ciepła mogą osiągać zakładane efekty grzewcze i ekonomiczne pod warunkiem, że ich realizacją od początku do końca będą zajmowały się wyspecjalizowane firmy. Dotyczy to zarówno projektu technicznego, prac instalacyjnych, jak i systemu finansowania inwestycji, zwłaszcza, jeśli ma być ona realizowana w oparciu o pożyczki i kredyty. Szkolenia dla instalatorów są prowadzone głównie przez firmy produkujące pompy ciepła, które są zainteresowane jak największą sprzedażą tych urządzeń. W chwili obecnej, w ramach szerszego projektu energetycznego Unii Europejskiej o nazwie SAVE realizowany jest projekt EU-CERT.HP (rozdz .2.4) mający właśnie na celu opracowanie i wdrożenie Europejskiego Programu Szkoleń oraz Europejskiego Programu Certyfikacji dla instalatorów systemów pomp ciepła. Ważne jest, aby Polska, chociaż nie uczestniczy w projekcie, włączyła się póŹniej we wdrażanie jego wyników.

Bariery instytucjonalne

Instytucje i osoby fizyczne zajmujące się geotermia niskiej entalpii i instalacjami GPC jako jedyne spośród wszystkich OZE nie posiadają swojego stowarzyszenia branżowego na wzór tych, które istnieją w wielu innych krajach. Polska Asocjacja Geotermalna nie interesuje się jak dotąd GNE, koncentrując swoją uwagę jedynie na geotermii wysokiej entalpii. Brak reprezentacji na rynku krajowym utrudnia rozwój technologii GPC i współpracę międzynarodową w tym zakresie. Wystarczy wspomnieć, że pojęcie „pompa ciepła" właściwie nie istnieje w oficjalnych dokumentach rządowych dotyczących polityki energetycznej kraju, czy też rozwoju energii odnawialnych. Jako kraj w nikłym jedynie zakresie uczestniczymy w wielu ważnych projektach unijnych dotyczących rozwoju geotermii niskiej entalpii.

Bariery polityczne

Czynnikiem ograniczającym rozwój GNE jest brak polityki państwa w zakresie rozwoju technologii pomp ciepła, w tym zwłaszcza systemów GPC. Drugim poważnym ograniczeniem jest brak wyraŹnego stwierdzenia w oficjalnych dokumentach rządowych dotyczących OZE, że energia cieplna odzyskiwana ze środowiska za pomocą pomp ciepła jest energią odnawialną.

Bariery ekonomiczne

Uwarunkowania ekonomiczne są najpoważniejszą barierą dla rozwoju GNE i innych OZE, ponieważ są trudne do przezwyciężenia. Wśród nich można wymienić przede wszystkim:

Wysokie koszty inwestycyjne instalacji GPC. średnio są one około 2-krotnie wyższe niż w przypadku konwencjonalnych systemów grzewczych. W sytuacji, gdy zachodzi konieczność wykonania prac termomodermzacyjnych, różnica ta może być jeszcze wyższa. W wielu przypadkach to właśnie jest głównym powodem rezygnacji z instalacji GPC mimo oczywistego faktu, że rentowność ekonomiczna takiej inwestycji, odniesiona do całego okresu życia instalacji, czyni ją bardzo konkurencyjną w stosunku do systemów opartych na paliwach kopalnych i innych OZE. Zwrot poniesionych wyższych nakładów zwraca się średnio po 6 latach w porównaniu do nowoczesnych kotłów gazowych. O wysokości kosztów inwestycyjnych decydują głownie dwa składniki:

Koszty zakupu pompy ciepła i urządzeń towarzyszących. Postęp technologiczny w dziedzinie produkcji pomp ciepła jest szybki i należy spodziewać się, że ceny tych urządzeń będą spadać, a ich efektywność i niezawodność wzrastać. Na szczeblu UE realizowany jest w tej chwili projekt SHERPHA (rozdz. 2.4) mający przybliżyć nas technologicznie w tej dziedzinie do USA.
Koszty prac wiertniczych przy instalacjach otworowych. W tej chwili wykonanie zamkniętej lub otwartej instalacji „dolnego Źródła ciepła" stanowi znaczącą pozycję w całkowitych kosztach inwestycji (ok. 50% lub nawet więcej, w zależności od warunków geologicznych). W USA i w Europie otworowe instalacje GPC zaczęły przeważać nad instalacjami horyzontalnymi dopiero z chwilą radykalnego obniżenia kosztów prac wiertniczych. Obecnie cena lmb odwiertu zamkniętego z pełnym wyposażeniem (z zabudową wymiennika ciepła) wynosi w USA około 40-60 $50. W Europie jest nieco drożej, ale licząc w euro podobnie. Tak niskie koszty prac wiertniczych, niskie nawet w porównaniu do cen oferowanych w Polsce (średnio 150-250 zl/mb), były możliwe do uzyskania dzięki zastosowaniu nowoczesnych urządzeń wiertniczych umożliwiających wykonanie otworu o głębokości do 100 m nawet w ciągu jednego dnia. Nasi krajowi wykonawcy w większości dysponują przestarzałym sprzętem, co sprawia, że znaczące obniżenie kosztów prac wiertniczych jest niemożliwe. Poprawa w tym zakresie, choć powolna, jednak następuje, bo również na naszym rynku zaczyna pojawiać się sprzęt najnowszej generacji.

Niskie ceny węgla na rynku krajowym. Niskie ceny węgla, nie odpowiadające rzeczywistym kosztom jego wydobycia, stanowią jedną z głównych barier dla rozwoju rynku pomp ciepła. Fakt ten ma szczególne znaczenie w naszym kraju, gdzie energetyka cieplna oparta jest głównie na węglu. W stosunku do innych paliw kopalnych, których ceny nie są dotowane, konkurencyjność systemów GPC jest wystarczająco wysoka.
Niski standard energetyczny budynków i konieczność ich termomodernizacji. W Polsce zużywa się ponad 2 razy więcej energii na jednostkę powierzchni mieszkaniowej niż w krajach Europy Zachodniej o podobnym klimacie. Ogranicza to bardzo mocno możliwość prostego przechodzenia z ogrzewania konwencjonalnego na systemy oparte na pompach ciepła, które, aby były efektywne, wymagają wysokich standardów energochłonności budynków i niskotemperaturowych systemów grzewczych.
Brak wystarczających zachęt finansowych. Nawet, jeśli systemy GPC są konkurencyjne ekonomicznie w stosunku do rozwiązań konwencjonalnych, uzyskiwane korzyści finansowe są często zbyt małe, aby zachęcić do ich stosowania. Pozafinansowe argumenty są w tym przypadku najczęściej niewystarczające. Bariera ta może być pokonana przez wprowadzenie różnego rodzaju zachęt i ulg: ulgi podatkowe, dotacje, preferencyjne kredyty, dopłaty za zmniejszenie emisji C02 i inne. Częściowo zachęty tego typu są już stosowane, ale uzyskanie wsparcia jest często kłopotliwe i obarczone wieloma trudnymi do spełnienia warunkami.

W niektórych dokumentach poświęconych barierom rozwoju OZE wskazuje się również na bariery środowiskowe. Jednak geotermia niskiej entalpii stosunkowo najmniej ingeruje w środowisko naturalne, nie zmienia krajobrazu, przyczynia się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, co wyróżnia ją korzystnie spośród innych OZE - zwłaszcza biomasy i energetyki wiatrowej. Ograniczenia środowiskowe nie mają większego wpływu na rozwój technologii GPC.

Czynnikiem sprzyjającym rozwojowi systemów GPC (przynajmniej w chwili obecnej) może być nadwyżka energii elektrycznej na rynku krajowym (Polska jest jej eksporterem). Zakłady energetyczne powinny być zainteresowane upowszechnianiem stosowania pomp ciepła, bo mogą stać się one poważnym odbiorcą produkowanej przez te zakłady energii. Znamienny jest tu przykład Austrii, gdzie właśnie zaangażowanie się zakładów energetycznych w promocję pomp ciepła przyczyniło się w dużej mierze do szybkiego upowszechnienia się instalacji GPC..

Komentarze (0) >>

Write comment