Chęć oszczędzania energii i bezmyślne prace termomodernizacyjne - niszczą zdrowie dzieci.Realizując prace temomodemizacyjne w budynkach szkolnych i
przedszkolach nie zawsze zdajemy sobie sprawę, jak te przedsięwzięcia
wpływają na wentylacje i zapewnienie komfortu cieplnego. Konieczna
staje się dokładna analiza tego typu budownictwa w celu trafnego i
właściwego optymalizowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących stanu
budynków szkolnych na terenie województwa Małopolskiego i śląskiego.
Przedstawiono powszechnie występujący problem niedogrzania pomieszczeń
w budynkach szkolnych. Szczególny nacisk został położony na wpływ
prowadzonych prac temomodemizacyjnych na wentylację i zapewnienie
komfortu cieplnego. 1. Wprowadzenie Realizując prace
temomodemizacyjne w budynkach szkolnych i przedszkolach nie zawsze
zdajemy sobie sprawę, jak te przedsięwzięcia wpływają na wentylacje i
zapewnienie komfortu cieplnego. Konieczna staje się dokładna analiza
tego typu budownictwa w celu trafnego i właściwego optymalizowania
przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Budynki szkole i przedszkola
oddawane do użytku do roku 1990 cechowała stosunkowo wysoka
energochłonność. W okresie kiedy budynki były projektowane i oddawane,
obowiązywały inne normy i przepisy oraz dostępne były inne materiały.
Wzrost kosztów ogrzewania, który nastąpił w latach 90-tych, uświadomił
jak bardzo kosztowne jest utrzymywanie tego typu budownictwa. Obecnie w
budynkach przeprowadza się prace termomodernizacyjne nie zawsze zgodne
z tym co jest najbardziej optymalne, lecz często takie, które
poprawiają samopoczucie użytkowników. Pierwszoplanowe wydaje się
określenie z jak energochłonnym zbiorem budynków mamy do czynienia.
Fundacja Efektywnego Wykorzystania Energii wypracowała na podstawie
projektów realizowanych głównie z Amerykańską Agencją Rozwoju
Międzynarodowego (USAID) metodę opartą na badaniach ankietowych. Ze
względu na specyfikę budynków, brak powtarzalności jak to ma miejsce
dla budynków mieszkalnych. przeprowadza się badania ankietowe na całej
próbie. Porównując energochłonność budynków szkolnych (rys. I) z
budynkami mieszkalnymi w których ten wskaŹnik wynosi średnio ok.
160-180 kWh/m2, widzimy znacznie większą energochłonność budynków
szkolnych. 2. Prace termomodernizacyjne Analizując
przedsięwzięcia termomodernizacyjne możemy wyróżnić trzy grupy prac:
modernizacja Źródła, modernizacja instalacji wewnętrznej c.o. oraz
modernizacja skorupy budynku. Modernizacja Źródła determinuje
poszukiwanie tańszego, Bardziej przyjaznego sposobu ogrzewania. Ten
zakres prac sprowadzał się modernizacji kotłowni, szczególnie
powszechne przejście na gaz łub olej opałowy. Obniżał on koszt
ogrzewania, jednak tylko do czasu podniesienia cen gazu i wprowadzenia
akcyzy na olej opałowy. Taka modernizacja przede wszystkim znacznie
poprawia sprawność Źródła i przyczynia się do zmniejszenia emisji
zanieczyszczeń. Zastosowanie automatyki pogodowej pozwała także na
pewną regulacje temperatur w pomieszczeniach. Drugą grupą prac stanowią
modernizacje instalacji wewnętrznej c.o. Możemy do ich zaliczyć: montaż
zaworów termostatycznych, wymianę części łub cal ości instalacji,
montaż zaworów podpionowych itp. Dla zapewnienia komfortu cieplnego ten
zakres prac jest szczególnie istotny. W wielu budynkach szkolnych
temperatura w pomieszczeniach lekcyjnych jest niższa od normowej.
Występuje powszechny problem niedogrzania pomieszczeń widoczny na
rysunkach 2 i 3. Rys. 2. średnia dobowa temperatura w budynku
szkolnym (pomiary wykonano w dni pracujące) Rys. 3. średnia dobowa
temperatura w budynku szkolnym (pomiary wykonano w dni wolne)
Prowadzone pomiary temperatury w sezonie grzewczym dla szkół i
internatów (tabela l) potwierdziły, że również w budynkach internatów
występuje problem niedogrzanych pomieszczeń.
<>Tabela 1. średnie zmierzone temperatury | Miejsce pomiaru | średnia temperatura (C) | | Pomieszczenie na pierwszym piętrze | 16,4 | | Sala na drugim piętrze | 17,2 | | Sala na parterze | 18,1 | | Internat (pokój 1) | 17,0 | | Internat (pokój 2) | 18,2 | | Temperatura zewnętrzna | 1,2 |
Modernizacja
instalacji wewnętrznej c.o. staje się decydująca przy modernizacji
skorupy budynku. Pozwala na zapewnienie możliwości indywidualnej
regulacji w każdym pomieszczeniu. Niestety nie zawsze te prace są ze
sobą skorelowane. W ramach prowadzonego projektu ECOCAMPUS Unii
Europejskiej, gdzie badano potencjał oszczędności w wybranych
uczelniach na terenie Europy, zaobserwowano nawet wzrost zużycia
energii w jednym z domów akademickich, gdzie wykonano wymianę stolarki
okiennej na nowa. Sąsiedni identyczny budynek gdzie stolarki okiennej
nie wymieniono służył jako poziom odniesienia. Okazało się, ze przy
braku zaworów termostatycznych, Wymiana stolarki powoduje ograniczenie
wentylacji grawitacyjnej oraz nadmierne podniesienie temperatury, co
wymuszało otwieranie szczelnych okien i co za tym idzie dawało odwrotny
efekt do zamierzonego. Trzecią grupą prac są prace na skorupie budynku. Zalicza się do nich m in.: - ocieplenie ścian zewnętrznych, stropodachów/dachów,
- ocieplenie stropów nad piwnicami,
- wymiana lub uszczelnienie stolarki okiennej,
- eliminacja nadmiernych przeszkleń, luksferów, itp.
- inne prace (Np. montaż ekranów zagrzejnikowych)
Prace
termomodernizacyjne przedstawione w ostatniej grupie powodują
zmniejszenie zapotrzebowania na energie, a co za tym idzie znakomicie
wpływają na eliminacje problemu nie dogrzanych pomieszczeń. Od strony
ekonomicznej ważny jest tutaj koszt, jaki musimy ponieść w celu
zaoszczędzenia 1 GJ energii. Porównanie kosztów najczęściej spotykanych
przedsięwzięć niskonakładowych przedstawiono w na rys 4. Biorąc pod uwagę zapewnienie optymalnej wentylacji szczególne znaczenie kwestia stolarki okiennej. 3. Stolarka okienna Jednym
z najbardziej powszechnym zabiegów termomodernizacyjnych jest
modernizacja stolarki okiennej. Analizując stolarkę okienną warto
wykonać jej klasyfikacje, co pozwala na porównanie stolarek w danej
grupie budynków. Dla prostoty oceny zaproponowano podział na pięć grup
od ° do 4, przy czym ,,0" oznacza stolarkę najlepszą a ,,4" najgorszą.
Klasyfikacja została dokonana na podstawie zgłaszanych opinii o
stolarce okiennej przez użytkowników budynku oraz klasyfikacji stolarki
na podstawie inwentaryzacji dokonanej przez doświadczonych techników.
Tak przyjęta klasyfikacja uwzględnia również czasochłonność koniecznych
prac. W budynkach szkolnych dla których wykonano badania stan stolarki
okiennej wyglądał następująco.
We wszystkich grupach budynków
można było zauważyć występowanie stolarek z najgorszych klas. Dla
porównania przedstawiono występowanie klas stolarki w budynkach
mieszkalnych. W tej grupie widzimy znacznie większa zależność stanu
stolarki od okresu budowy. Widzimy tutaj zależność komfortu
cieplnego od stanu stolarki. W budynkach w których nie występowała
stolarka "3" i "4" występował zachowany komfort cieplny. Natomiast sama
stolarka nie jest jedynym kluczem do zapewnienia komfortu cieplnego i
prawidłowej wentylacji. Ocena stolarki okiennej na podstawie wyłącznie
badań ankietowych, może powodować zafałszowanie wyniku. Przykładem
niech będą ostatnie dwa wykresy. Większość odpowiadąjących na zadanie
wprost pytanie o stan stolarki i zapewnienie komfortu cieplnego, jest
skłonna łączyć te dwa czynniki. Wtedy uzyskalibyśmy niemal idealną
korelacje tych dwóch parametrów, gdyż odpowiadający zwykle wiążą
problem wymiany stolarki jako główny problem energochłonności budynków.
W celu wyeliminowania takich zafałszowań i uzyskania wiarygodnych
wyników, konieczne okazało się przeprowadzenie odpowiedniej procedury
weryfikacyjnej. Dopiero tak przeprowadzone badania pozwoliły na
przedstawienie powyższych wyników. 4. Podsumowanie Przedstawione
powyżej wyniki analiz pokazują jak bardzo ważna jest analiza budynku
przed modernizacją. Nie powinno się wiązać problemu modernizacji
budynku w sposób wybiórczy, lecz kompleksowy. Modernizacja tylko
jednego elementu może powodować efekt niewspółmierny do poniesionego
kosztu, ale wręcz przeciwny do zamierzonego celu. Mariusz Filipowicz , Jacek Markiewicz , Maciej Surówka Akademia Górniczo-Hutnicza, Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków Fundacja Efektywnego Wykorzystania Energii - Centrum w Krakowie ul. Floriańska 55, 31-019 Kraków
|