Do 2025 r. prognozowany jest wzrost krajowego zużycia energii finalnej o 48-55 proc., energii pierwotnej o
41-50 proc., a energii elektrycznej o 80-93 proc. - wynika z dokumentu "Polityka energetyczna Polski do 2025 r.",
przyjętego 22 grudnia br. przez Radę Ministrów.
Prognoza zapotrzebowania na paliwa i energię w horyzoncie
do 2025 r. została opracowana na podstawie
scenariusza makroekonomicznego rozwoju kraju, będącego elementem projektu Narodowego Planu Rozwoju na lata
2007-2013 . Zakłada się w tym scenariuszu wysoki wzrost gospodarczy Polski do 2025 r., na który wpływ będą miały:
- członkostwo w UE - pojawiają się pozytywne efekty konwergencji, a absorpcja funduszy unijnych będzie stosunkowo
wysoka,
- napływ inwestycji zagranicznych będzie przyspieszony za sprawą wzrostu udziału średnich
i małych inwestorów zagranicznych,
- wzrost eksportu na rynki UE,
- przystąpienie Polski do ERM-II w 2006 r., a do strefy euro w 2009 r.
- znoszenie barier biurokratycznych dla przedsiębiorców oraz upraszczanie systemu regulacji gospodarczych,
- zwiększenie wykorzystania zasobów pracy.
Przeprowadzone prognozy makroekonomiczne przy tych założeniach wskazują, iż tempo wzrostu PKB w okresie do
2025 roku średniorocznie wyniesie około 5,2 proc.
Dla każdego sektora gospodarki i dla każdego kierunku użytkowania energii wyznaczane są odrębnie współczynniki
poprawy efektywności użytkowania energii oraz przyrosty zapotrzebowania na energię użyteczną.
Warianty krajowego zapotrzebowania na energię
Przy uwzględnieniu wszystkich wymienionych uwarunkowań i założeń metodycznych, makroekonomicznych,
ekologicznych i innych, sporządzono prognozę krajowego zapotrzebowania na energię do 2025 r. w czterech
wariantach:
- Wariant Traktatowy, uwzględniający postanowienia Traktatu Akcesyjnego związane
z sektorem energii, to jest: osiągnięcie wskaŹnika 7,5 proc. zużycia energii elektrycznej ze Źródeł
odnawialnych w 2010 r., osiągnięcie wskaŹnika 5,75 proc. udziału biopaliw w ogólnej sprzedaży benzyn i
olejów napędowych w 2010 r. oraz ograniczenie emisji całkowitej z dużych obiektów spalania do wielkości
określonych w Traktacie,
- Wariant Podstawowy Węglowy, różniący się od
Traktatowego tym, że wymóg spełnienia postanowień Traktatu w
zakresie emisji z dużych obiektów spalania jest zastąpiony przez
realizację Krajowego Planu Redukcji
Emisji (KPRE) , który umożliwia przesunięcie na rok 2020 terminu
realizacji wymagań emisyjnych ustalonych w Traktacie Akcesyjnym na rok
2012.
W wariancie tym nie zakładało się ograniczeń dostaw węgla kamiennego,
nie przesądzono też, w jakiej części
węgiel ten będzie pochodził z wydobycia krajowego, a w jakiej z importu,
- Wariant Podstawowy Gazowy, różniący się od warunku Podstawowego Węglowego tylko tym, że dostawy węgla
kamiennego do produkcji energii elektrycznej są utrzymane na obecnym poziomie, a paliwem do produkcji
dodatkowych niezbędnych ilości energii elektrycznej będzie w tym wariancie przede wszystkim gaz ziemny,
- Wariant Efektywnościowy, spełniający takie same kryteria ekologiczne jak warianty Podstawowe, zakładający
uzyskanie dodatkowej poprawy efektywności energetycznej w obszarach wytwarzania energii elektrycznej, jej
przesyłu i dystrybucji oraz zużycia dzięki aktywnej polityce państwa; prognozowany jest następujący maksymalny
możliwy poziom poprawy efektywności w porównaniu z wariantami Podstawowymi: w zakresie wytwarzania energii
elektrycznej - wzrost średniej sprawności wytwarzania o 1,3 punktu procentowego, w zakresie przesyłu i
dystrybucji energii elektrycznej - spadek strat sieciowych o 1,5 punktu procentowego, w zakresie zużycia
energii pierwotnej - spadek energochłonności PKB o 5 proc. i elektrochłonności o 7 proc.
W każdym wariancie dokonano oceny kosztów funkcjonowania krajowego sektora paliwowo-energetycznego w ramach
przyjętych ograniczeń ekologicznych.
W wariantach Traktatowym, Podstawowym Węglowym i Podstawowym Gazowym zapotrzebowanie całkowite na energię
finalną, czyli energię konsumowaną przez podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe, wzrośnie do 2025 r. o
około 55 proc. W prognozowanej strukturze zużycia bardzo istotnie wzrośnie udział energii elektrycznej, paliw
ciekłych i gazu ziemnego, natomiast wielkości zużycia węgla i ciepła pozostaną na obecnym poziomie.
W wariancie Efektywnościowym całkowite zapotrzebowanie na energię finalną wzrośnie do 2025 r. o 48 proc.
Osiągnięte oszczędności w zużyciu poszczególnych nośników ukształtują się na poziomie 4-6 proc., a zużycie
energii ze Źródeł odnawialnych wzrośnie.
Natomiast zapotrzebowanie na energię pierwotną wyniesie w przedziale od 138,3 Mtoe w Wariancie Podstawowym
Węglowym, 137,0 Mtoe w Wariancie Podstawowym Gazowym, 136,7 w Wariancie Traktatowym do 130 Mtoe w Wariancie
Efektywnościowym.
We wszystkich wariantach prognozy uwzględniono pułapy emisji zanieczyszczeń wynikające
z międzynarodowych zobowiązań Polski. Uwzględniono również realizację celu zwiększenia udziału OZE w krajowym
zużyciu energii elektrycznej i sprzedaży paliw transportowych odpowiednio do 7,5 proc. i 5,75 proc. w 2010 r.
We wszystkich wariantach założono dotrzymanie norm emisji z pojazdów silnikowych, wymaganych przez przepisy Unii
Europejskiej. Założono również pełne dostosowanie do wymogów rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie
szczegółowych wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, regulującego zawartość siarki w paliwach transportowych
i olejach opałowych.
Przeprowadzone prognozy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na temat wielkości eksportu
i importu paliw i energii. W związku ze znacznym wzrostem zapotrzebowania na paliwa i energię szacuje się,
iż będzie wzrastał import paliw, w szczególności gazu i ropy naftowej. Możliwy jest także wzrost eksportu
paliw i energii. Dalsze prace prognostyczne w tym zakresie będą prowadzone przez Rządowe Centrum Studiów
Strategicznych.
Zapotrzebowanie na energię elektryczną w okresie prognozy będzie wzrastające, przy czym we wszystkich
wariantach przyrosty będą relatywnie niższe w pierwszym, a relatywnie wyższe
w drugim okresie 10-letnim (średniorocznie około 3 proc.).
Przewiduje się, że wzrost produkcji energii elektrycznej opierać się będzie głównie na węglu kamiennym w
wariantach Traktatowym i Podstawowym Węglowym, a na gazie ziemnym w wariantach Gazowym i Efektywnościowym. W
każdym wariancie zostanie osiągnięty w 2010 r. i utrzymany do końca okresu prognozy co najmniej 7,5 proc.
udział Źródeł odnawialnych w produkcji energii elektrycznej.
W przeciwieństwie do wielu krajów europejskich Polska nie posiada elektrowni jądrowych. Wprowadzenie energetyki
jądrowej jest celowe ze względu na potrzebę dywersyfikacji nośników energii pierwotnej oraz konieczność
ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i dwutlenku siarki do atmosfery, i dlatego jest prognozowane po 2020r.
we wszystkich wariantach. Obliczenia prognostyczne wskazują na potrzebę rozpoczęcia eksploatacji energetyki
jądrowej w ostatnim pięcioleciu rozpatrywanego okresu. Przy zakładanym wzroście PKB i przewidywanym wzroście
zapotrzebowania na energię, w perspektywie 2025 r. założono spadek energochłonności PKB do około 50 proc.
obecnego poziomu oraz spadek elektrochłonności do około 60 proc. obecnego poziomu. Przybliżyłoby to Polskę w
istotnym stopniu do standardów energochłonności, jakie osiągane są w krajach wysoko rozwiniętych.
Poprawa efektywności energetycznej odbywać się będzie przy jednoczesnym wzroście zapotrzebowania na energię w
przeliczeniu na 1 mieszkańca.
Prognozy zapotrzebowania na energię finalną i energię elektryczną na 1 mieszkańca kraju również wskazują na
stopniowe dorównywanie Polski do poziomu osiągniętego obecnie przez kraje Unii Europejskiej w składzie przed
rozszerzeniem (UE-15).
Z dokonanych prac analitycznych wynika, że emisje trzech głównych substancji zanieczyszczających powietrze
(pyłu, dwutlenku siarki i tlenków azotu) będą dość szybko malały do 2015-2018 r., dzięki modernizacji Źródeł
emisji i pełnemu dostosowaniu norm emisji do przepisów Unii. Po tym okresie nastąpi zahamowanie tempa spadku
emisji lub też, zależnie od wariantu i substancji, stabilizacja emisji na osiągniętym poziomie lub nawet
niewielki wzrost
Koszty realizacji poszczególnych wariantów
Z przeprowadzonych analiz kosztów realizacji poszczególnych wariantów prognozy wynikają następujące
spostrzeżenia:
- wariantami najdroższymi w realizacji byłyby warianty Podstawowy Gazowy i Traktatowy; tańsze od nich są,
w kolejności malejących wydatków, warianty Podstawowy Węglowy i Efektywnościowy,
- w wariancie Traktatowym dodatkowe wydatki należałoby ponieść w latach 2005-2010, na szybkie dostosowanie bazy
wytwórczej do limitów emisji określonych w Traktacie Akcesyjnym; wariant ten mógłby być tańszy po 2010 r.
dzięki wcześniejszemu zrealizowaniu inwestycji proekologicznych w elektroenergetyce.
Należy jednak podkreślić, że realizacja wariantu Traktatowego jest mocno utrudniona. Ograniczenie maksymalnej
emisji SO2 z dużych Źródeł spalania do 454 tys. ton w 2008 r. oraz dotrzymanie odpowiednich pułapów dla
dalszych lat wymagałoby wykonania następujących przedsięwzięć:
- zmniejszenia eksportu energii elektrycznej do zera,
- zwiększenia importu energii elektrycznej do poziomu 10 TWh rocznie,
- intensyfikacji budowy urządzeń odsiarczających w tych jednostkach, które nie podlegają likwidacji do 2015 r.
- praktycznie konieczna byłaby realizacja w latach 2005-2008 programu modernizacji ekologicznej elektrowni i
elektrociepłowni, przewidzianego w pozostałych wariantach do 2018 r.
Dla uzyskania wskaŹnika 7,5 proc. udziału Źródeł odnawialnych w 2010 r. należy zainstalować w latach 2005-2010
około 2000 MW w elektrowniach wiatrowych, umożliwić współspalanie biomasy w elektrowniach węglowych dla
uzyskania ok. 1000 MW oraz pozyskać ok. 5 mln ton biomasy.
 |
