ekoEnergia: ogrzewanie, wentylacja pomieszczeń, mądre budowanie, energia solarna, ekologia

Prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego zachowane jest między innymi dzięki regulacji oddychania przez ośrodek oddechowy znajdujący się w rdzeniu przedłużonym. Mechanizmy chemiczne utrzymują odpowiednie stężenie tlenu, dwutlenku węgla i jonów wodorowych. Spadek prężności tlenu i szczególnie, wzrost prężności dwutlenku węgla pobudza ośrodek oddechowy. Wywołany oddychaniem bogatym w CO2 powietrzem wzrost prężności dwutlenku węgla w powietrzu pęcherzykowym powoduje wzrost objętości oddechowej, przy czym zależność ta jest liniowa. Spadek prężności tlenu w powietrzu wdychanym powoduje mniej wyraŹny wzrost wentylacji.

Prawidłowa czynność układu oddechowego gwarantuje utrzymanie prawidłowej prężności tlenu we krwi. Badanie prężności gazów we krwi nazywamy oznaczaniem gazometrii krwi. Dla oceny czynności układu oddechowego najlepszym miernikiem jest wykonanie pomiaru gazometrii krwi tętniczej, którą uzyskuje się poprzez pobranie krwi z tętnicy promieniowej lub udowej. p02 we krwi tętniczej wynosi ok. 100 mmHg, pC02 - 37 - 43 mmHg i pH - 7.4.

• utrudnienia drożności dróg oddechowych (np.: astma oskrzelowa)
• wyłączenia z czynności znacznej objętości płuc (np.: zapalenie płuc)
• nieprawidłowej budowy klatki piersiowej (np.: skrzywienie kręgosłupa)

Wymienione w nawiasach przykłady mogą występować u dzieci i uczącej się młodzieży. Poza chorobami układu o ddechowego w rzadszych przypadkach wymiana gazowa zaburzona jest w przebiegu chorób układu krążenia. U ludzi młodych można wymienić wady serca. W końcu należy wspomnieć o jeszcze jednej przyczynie hipoksji, jaką może być utrudnienie transportu tlenu do tkanek w przebiegu niedokrwistości.
Wracając do chorób układu oddechowego dzieci i młodzieży wymienione zostaną schorzenia najczęściej spotykane oraz te, których patogeneza ma związek z czynnikami zewnętrznymi, zawartymi w powietrzu.
Astma oskrzelowa jest najczęściej spotykaną chorobą układu oddechowego u dzieci. Częstość występowania tej choroby u dzieci w środowisku dużych miast ocenia się na 10%. Proces chorobowy polega na wywołanym różnymi czynnikami ( np.: alergenami) stanie zapalnym w oskrzelach i oskrzelikach, prowadzącym do ich zwężenia. Dodatkowo poza zwężeniem dróg oddechowych przepływ powietrza jest utrudniony przez gęstą wydzielinę. Zwężenie oskrzeli może pojawiać się napadowo, np. pod wpływem kontaktu z alergenem, lub narastać w wyniku np. infekcji. Główne objawy astmy oskrzelowej to kaszel i duszność. Przebieg choroby jest różny, niekiedy groŹny. Wśród alergenów istotnych w etiologii astmy oskrzelowej atopowej wymienić należy szczególnie roztocza, pleśnie, sierść zwierząt. Źle wentylowane pomieszczenie z nagromadzeniem wyżej wymienionych czynników w połączeniu ze zmniejszonym stężeniem tlenu może być niezwykle groŹne dla astmatyka. Biorąc pod uwagę dane epidemiologiczne można podejrzewać, że w każdej klasie obecne jest jedno dziecko z atopią i/ lub astmą. Istotnym elementem w przebiegu astmy jest nadreaktywność oskrzeli, czyli skłonność do nadmiernego kurczenia się ich pod wpływem czynników zewnętrznych, na przykład wilgoci, zimnego powietrza, zadymienia (niezależnie od alergenów). Prawidłowa wentylacja ciągła zapobiega zwiększeniu wilgotności oraz nagłym zmianom temperatury otoczenia. W profilaktyce astmy ten element ma niewątpliwe, aczkolwiek niedoceniane znaczenie.

Infekcje dróg oddechowych, czyli zakażenia wirusowe czy bakteryjne to prawdopodobnie druga, co do częstości istotna patologia układu oddechowego mogąca upośledzać wentylację. Typowe objawy infekcji, jak gorączka, kaszel, ból gardła zmuszają z reguły do pozostania w domu. Często zdarza się, że mniejsze dzieci lub niedoleczone są przysyłane do szkoły. Szczególnie podstępne są infekcje dróg oddechowych wywołane przez Mikoplazmy, jak również dość powszechna nadal gruŹlica. Mikoplazmatyczne zapalenie płuc może przebiegać podstępnie, objawy bywają nietypowe. Dodatkowo zakażenie to rozwija się endemicznie, właśnie w skupiskach szkół czy przedszkoli. GruŹlica płuc może również przebiegać skąpo objawowo, stosowane dość powszechnie antybiotyki dodatkowo zmieniają przebieg tej choroby. Brak dostępności opieki lekarskiej i pielęgniarskiej w szkole i poza szkolą może okazać się w perspektywie tragiczny w skutkach.

Oprócz chorób występujących u dzieci i młodzieży należy wymienić często spotykane choroby układu oddechowego dorosłych, których etiopatogeneza może mieć związek z narażeniem na szkodliwe substancje wdychane od młodego wieku. Należy tu przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), rak płuca, choroby śródmiąższowe. POChP składa się z dwóch elementów: zwężenia i przewlekłego zapalenia oskrzeli z ich nadreaktywnością i/ lub rozedmy. Jest to choroba prowadząca do bardzo poważnego inwalidztwa i niewydolności oddechowej, ma charakter postępujący. Najpoważniejszym czynnikiem przyczynowym jest palenie papierosów. Druga choroba związana z papierosami to rak płuca. Skala problemu jest ogromna, zachorowalność na raka płuca wzrasta wśród osób młodych, także kobiet. Nie jest niespodzianką rozpoznawanie tej choroby u osób w wieku 20- kilku lat. Rokowanie w raku płuca jest bardzo poważne; ze względu na zaawansowanie raka niespełna 30% chorych kwalifikuje się do leczenia w chwili rozpoznania choroby, zaś 5-letnie przeżycie osiąga się u 5-10% chorych. Palenie tytoniu jest odpowiedzialne w 80-90% za rozwój raka płuca. Powszechnie wiadomo, że dzieci i młodzież szkolna pali, jest to często aprobowane przez rodziców. Jeżeli przerwa służy na " przewentylowanie" płuc dymem papierosowym, szczególnie w miejscu zwiększenia jego stężenia ("palarnie"), to przebywanie w nie przewietrzonej klasie jest dla płuc wątpliwym relaksem. Bierne palenie jest równie niebezpieczne, ze względu między innymi na szczególną szkodliwość składników dymu obocznego ("sidestream"), co jest ostatnio podkreślane.

Problem palenia papierosów jest oddzielnym, szerokim zagadnieniem i wykracza poza ramy tego krótkiego doniesienia.
W kontekście prawidłowej wentylacji należy wymienić także choroby restrykcyjne płuc. Charakteryzuje je postępujący przebieg od dość dyskretnych objawów do niewydolności oddechowej. Są to choroby wieku średniego i dominującą zmianą jest włóknienie miąższu płuc. Jednym z czynników przyczynowych mogą być pyły oraz czynniki organiczne, np. pleśnie. Nie ma w zasadzie postępu w leczeniu tych chorób. Zapobieganie im w postaci unikania narażenia na czynniki wdychane może być jedną z metod ograniczenia ich występowania.
Wymieniono schorzenia dróg oddechowych typowe dla dzieci i młodzieży. Tymczasem w klasie przebywa nauczyciel, który dodatkowo czynnie "używa" dróg oddechowych. Przedstawione powyżej zaburzenia dotyczą więc szczególnie osoby nauczającej, co należy mieć na uwadze w kontekście prawidłowych warunków pracy i profilaktyki chorób zawodowych.
Podsumowując, przedstawione powyżej zagadnienia są w zasadzie zarysem problemu "wentylacja a zdrowe płuca" i dotyczą profilaktyki. Oczywiście lepiej zapobiegać niż leczyć. a znajomość fizjologii i rozumienie patofizjologii głównych zaburzeń układu oddechowego jest w tym przypadku konieczna.

Bibliografia:
1. I. Annesi - Maesano, A. Oulsvik, O. Viegi, Respiratory Epidemiology in Europe, European Respir Society, Vol.5, 2000
2. W. Droszcz, Astma oskrzelowa, PZWL, 1991
3. W.F. Oanong, Fizjologia Lekarska, PZWL, 1973
4. L.O. Miller. H. Kazemi, Choroby płuc, PZWL, 1988
5. W.M. Thurbleck, Pathology of the Lung, Thieme, 1988

Komentarze (1) >>

...
Napisane przez Stanisław, lipiec 13, 2008

Pani Joanno: Brawo!
Mam jednak pytanie: Czy słysza Pani o Pettenkoferze? A może o prawie Daltona? Jeśli tak to zapraszam do pomocy we wprowadzeniu prawa Newtona do "wentylacji". Od 1994 r w Polsce rządzą "grawitacją" kominiarze. A przecież już pora wskazać kierunek grawitacji w kominie. Sam czekam na cud gdy wentylacja grawitacyjna zadziała w domu latem ( Wg PN już od 12 st C można liczyć na cuda z oknem). Ale na razie na Forum wentylacji dowiaduję się o "grawitacji poziomej". Tego typu objawy chorobowe osób związane są z niedotlenieniem mózgu u osób uprawnionych projektujących wentylację. Polecam więc lekarzom zbadać Np. stężenia CO2 w urzędach ( może być nawet tam zakaz palenia). Bez określenia jak działa wentylacja w Polsce i jakie skutki zdrowotne wywołuje kwasica mózgu trudno zrozumieć jak uchowały się uczelnie wyższe odpowiezialne za takie idiotyzmy jak : "wentylacja grawitacyjna". Czy to znaczy że Newton żle określił kierunek grawitacji? W Polsce trwają obowiązkowe badania co roku "wentylacji grawitacyjnej". Przeważnie nie działa więc pisze się o wspomaganiu grawitacji. A ta u mnie się chyba zacięła. Bo nawet zgodnie z PN powinienem mięć 20 m komin dla fi 150 mm! Polecam zalecenia PN-EN 131717 o kategoriach budynków. W Gdańsku Inspekcja Pracy chcą zamknąć nawet Sąd z uwagi na BHP. Powinni też zamknąć szybko ministerstwo zdrowia z uwagi na NDS CO2<5000ppm( deprasja i dyskonfort)! A tak naprawdę, to nie wiem czy jakiś urząd w Polsce spełnia wymagania BHP zalecane i stosowane w UE odnośnie NDS CO2<800ppm! Ostatnio na Festiwalu Nauki lekarze też pierniczyli tylko o szkodliwości paleniu. A gotowanie na gazie, czy oddychanie to nie spalanie? Co się wydziela przy spalaniu organiki? Europo ratunku!

Write comment

Imię

Tytuł komentarza

Komentarz

Wyślij komentarz